Việc TP.HCM thu hồi khu đất 7.340 m² tại xã Hóc Môn cho thấy yêu cầu ngày càng rõ trong quản lý, sử dụng đất công: đất đai phải được sử dụng đúng mục đích, đúng quy định và phát huy hiệu quả đối với phát triển kinh tế - xã hội. Cùng với đó, Thành phố đang hoàn thiện cơ chế xử lý nhà, đất công để từng bước tháo gỡ những trường hợp tồn đọng kéo dài.

Thu hồi khu đất 7.340 m² tại Hóc Môn

UBND TP.HCM vừa thông báo thu hồi khu đất có diện tích 7.340 m² tại xã Hóc Môn, thuộc quyền quản lý của Công ty TNHH Một thành viên Dịch vụ Công ích Thanh niên Xung phong.

Khu đất này được cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất từ năm 1996 cho Nông trường Cây công nghiệp xuất khẩu số 7.

Theo thông tin từ UBND Thành phố, nguyên nhân thu hồi xuất phát từ việc đơn vị sử dụng đất đã tự ý thỏa thuận chuyển nhượng quyền sử dụng đất và tài sản gắn liền với đất cho Công ty TNHH Thương mại Dịch vụ Sản xuất Nguyên Long mà không được cơ quan nhà nước có thẩm quyền cho phép.

Trường hợp này thuộc diện thu hồi đất theo khoản 4 Điều 81 Luật Đất đai 2024.

Đất công phải được sử dụng đúng quy định

Điểm đáng chú ý từ trường hợp trên không chỉ nằm ở diện tích 7.340 m², mà còn cho thấy yêu cầu về kỷ luật trong quản lý và sử dụng nguồn lực đất đai.

Đất do Nhà nước quản lý hoặc giao cho các tổ chức sử dụng không thể được tự ý chuyển nhượng, chuyển giao hoặc thay đổi mục đích sử dụng khi chưa đáp ứng đầy đủ điều kiện pháp luật.

Việc xử lý các trường hợp vi phạm giúp bảo đảm nguyên tắc:

Đất được giao phải được sử dụng đúng mục đích, đúng quy định và đúng trách nhiệm của đơn vị được giao quản lý, sử dụng.

TP.HCM đang xử lý bài toán nhà, đất công tồn đọng

Song song với trường hợp cụ thể tại Hóc Môn, TP.HCM đang triển khai cơ chế mới nhằm tháo gỡ những vướng mắc trong việc thu hồi và xử lý cơ sở nhà, đất công do các cơ quan Trung ương quản lý.

Theo thông tin được VnEconomy dẫn từ UBND TP.HCM, Thành phố hiện có gần 1.500 cơ sở nhà, đất do cơ quan, đơn vị Trung ương quản lý, với tổng diện tích gần 11,5 triệu m².

Trong số này, 114 cơ sở đã có phương án thu hồi nhưng chưa hoàn tất việc thu hồi trên thực tế.

Đây là lượng tài sản có quy mô đáng kể nếu được rà soát, xử lý và đưa vào khai thác đúng quy định.

Điểm nghẽn nằm ở cơ chế phối hợp

Trước đây, một trong những khó khăn là đất và tài sản gắn liền với đất có thể thuộc phạm vi quản lý của các cơ quan khác nhau.

Điều này khiến quá trình thu hồi, bàn giao và xử lý tài sản phát sinh nhiều bước phối hợp, đặc biệt đối với những cơ sở đã có quyết định thu hồi nhưng chưa thể hoàn tất trên thực tế.

Nghị quyết mới được HĐND TP.HCM thông qua ngày 22/9/2026 nhằm quy định rõ hơn về trình tự, thủ tục và thẩm quyền thu hồi cơ sở nhà, đất do cơ quan Trung ương quản lý.

Theo nội dung được VnEconomy phản ánh, khi có đủ căn cứ pháp luật, Thành phố có thể ban hành quyết định thu hồi mà không phải chờ sự đồng ý của đơn vị đang sử dụng hoặc ý kiến chấp thuận của cơ quan Trung ương. Trường hợp đơn vị liên quan không chấp hành, việc cưỡng chế có thể được thực hiện theo quy định pháp luật.

Từ đất công bỏ trống đến nguồn lực cho đô thị

Một trong những vấn đề đáng quan tâm là những khu đất đã có quyết định thu hồi nhưng kéo dài nhiều năm có thể trở thành nguồn lực bị đình trệ.

VnEconomy dẫn hai trường hợp tại TP.HCM:

• Khu đất gần 10.900 m² tại 75/4 Phan Văn Hớn, phường Đông Hưng Thuận, đã có quyết định thu hồi từ năm 2002 nhưng đến nay vẫn chưa hoàn tất bàn giao.
• Khu đất hơn 56.400 m² tại 561 Kinh Dương Vương, phường An Lạc, cũng đã được quyết định thu hồi do không còn nhu cầu sử dụng.

Những trường hợp này cho thấy việc ban hành quyết định thu hồi mới chỉ là một bước. Khâu quan trọng tiếp theo là tổ chức thực hiện, bàn giao và xác lập phương án sử dụng mới đối với quỹ đất.

Nếu được xử lý đúng quy định, quỹ đất sau thu hồi có thể được xem xét phục vụ các mục tiêu như hạ tầng, nhà ở xã hội, công trình công cộng và các nhu cầu phát triển kinh tế - xã hội theo quy hoạch, kế hoạch được cấp có thẩm quyền phê duyệt.

Quản lý đất đai đang chuyển từ “giữ đất” sang “khai thác hiệu quả”

Câu chuyện thu hồi 7.340 m² tại Hóc Môn có thể nhìn rộng hơn trong quá trình TP.HCM đang rà soát và cơ cấu lại nguồn lực đất đai.

Giá trị của đất không chỉ nằm ở diện tích.

Một khu đất chỉ thực sự tạo ra giá trị khi:

Đúng pháp lý → đúng quy hoạch → đúng mục đích → được đưa vào sử dụng hiệu quả.

Ngược lại, đất bị bỏ trống, sử dụng sai mục đích hoặc vướng mắc kéo dài sẽ khiến một phần nguồn lực của đô thị không thể chuyển hóa thành giá trị kinh tế và xã hội.

Đây cũng là lý do việc minh bạch hóa thông tin, xác định rõ trách nhiệm quản lý và rút ngắn quy trình xử lý tài sản công đang trở thành vấn đề quan trọng trong quản trị đô thị.

Góc nhìn CONIC

Đất đai là nền tảng của phát triển đô thị, nhưng giá trị của đất chỉ được phát huy khi được đặt trong một hệ thống quy hoạch, pháp lý và hạ tầng phù hợp.

Từ trường hợp khu đất 7.340 m² tại Hóc Môn có thể thấy một nguyên tắc quan trọng: quản lý đất đai không chỉ là quản lý quyền sử dụng, mà còn là quản lý hiệu quả nguồn lực.

Đối với TP.HCM, việc xử lý các khu đất công vi phạm hoặc sử dụng không hiệu quả có thể tạo thêm dư địa cho quá trình phát triển đô thị, nhưng điều quan trọng là sau thu hồi phải có phương án sử dụng minh bạch, đúng quy hoạch và tạo ra giá trị thực tế.

Có thể nhìn chuỗi giá trị này theo hướng:

Quản lý chặt để bảo đảm pháp lý → thu hồi đúng quy định → tạo quỹ đất sạch → đưa vào quy hoạch và khai thác → hình thành hạ tầng, nhà ở và các công trình phục vụ cộng đồng.

Khi quỹ đất được quản lý minh bạch và sử dụng đúng mục tiêu, đất đai không chỉ là tài sản cần bảo toàn mà còn trở thành nguồn lực phục vụ quá trình phát triển đô thị dài hạn.