Trong bối cảnh chi phí đầu vào biến động, áp lực vốn gia tăng và cạnh tranh ngày càng gay gắt, mở rộng quy mô không còn là con đường duy nhất để doanh nghiệp phát triển. Tái cấu trúc quản trị, nâng cao hiệu quả sử dụng vốn và đổi mới mô hình kinh doanh đang trở thành những yêu cầu quan trọng để củng cố sức chống chịu và tạo nền tảng tăng trưởng dài hạn.
Khi vốn và quy mô không còn là lợi thế đủ lớn
Tăng trưởng kinh tế tạo ra nhiều cơ hội cho cộng đồng doanh nghiệp, nhưng cũng đặt ra yêu cầu cao hơn về năng lực quản trị và hiệu quả sử dụng nguồn lực. Doanh nghiệp không chỉ cần nguồn vốn để mở rộng hoạt động mà còn phải chứng minh khả năng chuyển hóa nguồn lực thành năng suất, doanh thu và giá trị thực chất.
Theo VnEconomy, tại hội thảo “Tái cấu trúc doanh nghiệp trong bối cảnh mới” do Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) tổ chức, TS. Nguyễn Đức Hiển, Phó Trưởng Ban Chính sách, Chiến lược Trung ương, nhận định doanh nghiệp cần tái cấu trúc toàn diện để thích ứng với mục tiêu tăng trưởng kinh tế trong giai đoạn tới. <Cite refs={["turn459319news0"]} />
Bài viết cũng phản ánh những sức ép đáng chú ý đối với khu vực doanh nghiệp trong 9 tháng đầu năm 2026. Theo số liệu được dẫn tại hội thảo, số doanh nghiệp hoàn tất thủ tục giải thể tăng 118% so với cùng kỳ, trong khi khu vực đầu tư tư nhân tăng trưởng 14%, thấp nhất trong ba khu vực kinh tế. Những con số này cho thấy tăng trưởng chung chưa đồng nghĩa với việc mọi doanh nghiệp đều có nền tảng tài chính và năng lực vận hành vững chắc. <Cite refs={["turn459319news0"]} />
Trong môi trường kinh doanh nhiều biến động, doanh nghiệp có quy mô lớn vẫn có thể gặp khó khăn nếu cơ cấu vốn thiếu cân đối, chi phí vận hành cao hoặc mô hình kinh doanh chậm thích ứng. Ngược lại, doanh nghiệp kiểm soát tốt dòng tiền, tập trung vào lĩnh vực có lợi thế và ra quyết định dựa trên dữ liệu có thể cải thiện hiệu quả ngay cả khi chưa mở rộng mạnh về quy mô.
Vì vậy, câu hỏi quan trọng không chỉ là doanh nghiệp có thể huy động thêm bao nhiêu vốn, mà còn là nguồn vốn đó được sử dụng hiệu quả đến đâu và tạo ra giá trị gì.
Tái cấu trúc tài chính và quản trị: Củng cố nền tảng vận hành
Tài chính là một trong những trọng tâm đầu tiên của quá trình tái cấu trúc. Khi chi phí vốn, tỷ giá và giá nguyên vật liệu biến động, doanh nghiệp cần rà soát cơ cấu nguồn vốn, nghĩa vụ nợ, khả năng thanh toán và hiệu quả sử dụng tài sản.
Theo nội dung hội thảo được VnEconomy phản ánh, yêu cầu đặt ra là minh bạch hóa hoạt động, củng cố dòng tiền, kiểm soát rủi ro và nâng cao khả năng chống chịu trước những biến động vĩ mô. <Cite refs={["turn459319news0"]} />
Để thực hiện hiệu quả, doanh nghiệp có thể bắt đầu từ những việc cụ thể:
-
Rà soát dòng tiền: dự báo các khoản thu, chi và nghĩa vụ thanh toán theo từng giai đoạn, chủ động nhận diện nguy cơ thiếu hụt thanh khoản.
-
Đánh giá hiệu quả sử dụng vốn: xác định hoạt động, tài sản hoặc dự án tạo ra giá trị tốt; xem xét lại những khoản đầu tư có hiệu quả thấp hoặc kéo dài.
-
Kiểm soát chi phí: phân tích các khoản chi vận hành, mua sắm và quản lý để tìm cơ hội tối ưu mà không làm suy giảm chất lượng sản phẩm, dịch vụ.
-
Nâng cao tính minh bạch: chuẩn hóa báo cáo quản trị và thông tin tài chính, tạo cơ sở để làm việc với ngân hàng, nhà đầu tư và đối tác.
Tái cấu trúc tài chính không đơn thuần là cắt giảm chi phí hay thu hẹp hoạt động. Mục tiêu quan trọng hơn là thiết lập cơ cấu nguồn lực phù hợp với khả năng tạo doanh thu, mức độ rủi ro và chiến lược phát triển của doanh nghiệp.
Đổi mới mô hình tăng trưởng, lấy năng suất làm trọng tâm
Nếu quản trị tài chính giúp doanh nghiệp duy trì sự ổn định, đổi mới mô hình tăng trưởng sẽ quyết định khả năng tạo ra lợi thế cạnh tranh trong dài hạn.
Một mô hình chỉ dựa vào tăng vốn, bổ sung nhân lực và mở rộng sản lượng có thể gặp giới hạn khi chi phí đầu vào tăng hoặc thị trường tiêu thụ chậm lại. Trong khi đó, nâng cao năng suất, ứng dụng công nghệ, cải tiến quy trình và gia tăng giá trị thương hiệu giúp doanh nghiệp tạo ra kết quả tốt hơn từ cùng một lượng nguồn lực.
Theo các định hướng được nêu tại hội thảo, doanh nghiệp cần chuyển từ cạnh tranh chủ yếu bằng giá rẻ sang cạnh tranh dựa trên chất lượng, công nghệ, đổi mới sáng tạo và giá trị thương hiệu. <Cite refs={["turn459319news0"]} />
Quá trình chuyển đổi có thể bắt đầu từ việc đánh giá lại sản phẩm và dịch vụ theo nhu cầu thực tế của khách hàng. Những hoạt động không tạo ra giá trị rõ ràng cần được xem xét điều chỉnh; nguồn lực nên được ưu tiên cho các khâu có khả năng cải thiện chất lượng, nâng cao trải nghiệm khách hàng và gia tăng hiệu quả vận hành.
Cùng với đó, chuyển đổi số cần gắn với mục tiêu kinh doanh cụ thể. Công nghệ chỉ tạo ra giá trị khi giúp rút ngắn thời gian xử lý, giảm sai sót, nâng cao khả năng phân tích dữ liệu hoặc cải thiện chất lượng ra quyết định.
Đa dạng hóa thị trường, nâng sức chống chịu của chuỗi cung ứng
Bên cạnh tài chính và mô hình kinh doanh, khả năng tiếp cận thị trường cũng là yếu tố quan trọng trong chiến lược tái cấu trúc.
Sự phụ thuộc quá lớn vào một nhóm khách hàng, một thị trường hoặc một nguồn cung có thể khiến doanh nghiệp dễ bị tổn thương khi nhu cầu thay đổi hay hoạt động cung ứng bị gián đoạn. Do đó, việc mở rộng mạng lưới đối tác, đa dạng hóa thị trường và tăng khả năng tham gia chuỗi giá trị là những hướng đi cần được cân nhắc.
Tại hội thảo, TS. Nguyễn Đức Hiển cũng đề cập việc tái cấu trúc thị trường và chuỗi cung ứng, chủ động tham gia các chương trình liên kết và mở rộng thị trường xuất khẩu. <Cite refs={["turn459319news0"]} />
Đối với doanh nghiệp, đa dạng hóa không có nghĩa là mở rộng đồng thời sang mọi lĩnh vực. Việc lựa chọn thị trường mới cần dựa trên năng lực cốt lõi, khả năng đáp ứng tiêu chuẩn, nguồn lực tài chính và triển vọng nhu cầu.
Đồng thời, xây dựng quan hệ hợp tác với các đối tác có năng lực bổ trợ sẽ giúp doanh nghiệp tiếp cận nguồn lực, công nghệ và khách hàng mới mà không nhất thiết phải tự đầu tư toàn bộ. Đây là cách mở rộng cơ hội tăng trưởng trong khi vẫn kiểm soát được mức độ rủi ro.
Tái cấu trúc cần bắt đầu từ chiến lược và được đo lường bằng kết quả
Tái cấu trúc sẽ khó đạt hiệu quả nếu chỉ dừng ở việc thay đổi sơ đồ tổ chức, cắt giảm nhân sự hoặc điều chỉnh một số khoản chi. Quá trình này cần bắt đầu bằng việc xác định rõ những vấn đề cốt lõi đang hạn chế năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp.
Một lộ trình phù hợp có thể gồm ba bước. Trước hết, đánh giá toàn diện tình hình tài chính, hiệu quả vận hành, cơ cấu sản phẩm và vị thế thị trường. Tiếp đó, lựa chọn các ưu tiên có tác động lớn nhất, phân bổ nguồn lực và xác định trách nhiệm thực hiện. Cuối cùng, theo dõi kết quả bằng những chỉ số cụ thể như dòng tiền, chi phí trên doanh thu, năng suất lao động, hiệu quả sử dụng tài sản, mức độ hài lòng của khách hàng và khả năng duy trì lợi nhuận.
Việc đo lường thường xuyên giúp doanh nghiệp nhận biết giải pháp nào đang phát huy hiệu quả, giải pháp nào cần điều chỉnh và khi nào nên tiếp tục đầu tư mở rộng.
Trong bối cảnh nền kinh tế hướng đến mục tiêu tăng trưởng cao, năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp sẽ phụ thuộc ngày càng nhiều vào khả năng sử dụng nguồn lực hiệu quả, thích ứng nhanh và tạo ra giá trị bền vững.
Góc nhìn CONIC: Tăng trưởng bền vững bắt đầu từ hiệu quả thực chất
Đối với lĩnh vực bất động sản, quy mô vốn và quỹ dự án có thể tạo lợi thế ban đầu, nhưng chưa đủ để bảo đảm hiệu quả dài hạn. Năng lực quản trị dự án, kiểm soát chi phí, quản lý dòng tiền, chất lượng sản phẩm và khả năng đáp ứng nhu cầu thực tế của khách hàng đều ảnh hưởng đến sức cạnh tranh của doanh nghiệp.
Theo góc nhìn của CONIC, tái cấu trúc cần được nhìn nhận như quá trình nâng cao chất lượng hoạt động tổng thể, từ khâu hoạch định chiến lược, tổ chức nguồn lực đến triển khai và vận hành. Mỗi quyết định đầu tư cần được xem xét trên cơ sở hiệu quả, mức độ phù hợp với nhu cầu thị trường và khả năng thực hiện trong thực tế.
CONIC cho rằng ba yếu tố cần được chú trọng là quản trị hiệu quả – sử dụng vốn hợp lý – phát triển theo nhu cầu thực. Đây là nền tảng giúp doanh nghiệp kiểm soát rủi ro, nâng cao chất lượng sản phẩm và củng cố niềm tin của khách hàng, đối tác.
Trong giai đoạn mới, tăng trưởng không nhất thiết đồng nghĩa với việc mở rộng nhanh nhất, mà là phát triển trên nền tảng đủ vững chắc để thích ứng với biến động. Doanh nghiệp có chiến lược rõ ràng, quản trị minh bạch và khả năng tạo ra giá trị thực sẽ có nhiều cơ sở hơn để duy trì sức cạnh tranh và theo đuổi mục tiêu phát triển dài hạn.