Hoàn thiện chính sách đất đai cần đi đôi với bảo vệ quyền lợi của người có đất bị thu hồi. Giá bồi thường minh bạch, tái định cư phù hợp và bảo đảm sinh kế là những yếu tố quan trọng để các dự án phát triển được triển khai hiệu quả, hài hòa lợi ích giữa Nhà nước, doanh nghiệp và cộng đồng.
Bồi thường đất đai cần dựa trên căn cứ thị trường
Trong quá trình sửa đổi Luật Đất đai, chính sách bồi thường khi Nhà nước thu hồi đất tiếp tục là nội dung nhận được nhiều ý kiến từ các đại biểu Quốc hội. Đây là vấn đề tác động trực tiếp đến quyền lợi tài sản, nơi ở và sinh kế của người dân, đồng thời ảnh hưởng đến tiến độ triển khai các dự án phát triển kinh tế – xã hội.
Theo các ý kiến được VnEconomy phản ánh ngày 25/10/2026, việc hoàn thiện quy định về giá đất bồi thường cần bảo đảm tính khách quan, có căn cứ từ thị trường và công khai phương pháp xác định giá. Các giao dịch bất thường cần được sàng lọc để hạn chế nguy cơ làm sai lệch dữ liệu; đồng thời cần có cơ chế cập nhật khi mức giá áp dụng chênh lệch đáng kể so với dữ liệu đáng tin cậy. <Cite refs={["turn580478news0"]} />
Việc xác định giá bồi thường hợp lý có ý nghĩa đối với cả người dân và quá trình triển khai dự án. Nếu giá đất thiếu cơ sở minh bạch, người có đất bị thu hồi có thể cảm thấy quyền lợi chưa được bảo đảm, trong khi nhà đầu tư cũng đối mặt với nguy cơ kéo dài thời gian thỏa thuận và thực hiện thủ tục.
Do đó, chính sách cần hướng đến phương pháp định giá rõ ràng, dữ liệu đáng tin cậy và cơ chế giải trình đầy đủ, qua đó tạo nền tảng cho quá trình thu hồi đất được thực hiện đúng quy định.
Tái định cư không chỉ là bố trí chỗ ở mới
Một trong những yêu cầu quan trọng của chính sách đất đai là bảo đảm người dân có điều kiện ổn định cuộc sống sau khi di dời.
Tại các phiên thảo luận về dự thảo Luật Đất đai sửa đổi, nhiều ý kiến đề nghị quy định rõ hơn quyền được bồi thường, hỗ trợ phục hồi sinh kế, bảo đảm chỗ ở tối thiểu, thời hạn chi trả và trách nhiệm khi chậm thực hiện. Trường hợp người dân phải tạm cư cũng cần có thời hạn cụ thể và nguồn lực tài chính bảo đảm. Việc thay đổi chủ đầu tư không được làm gián đoạn nghĩa vụ tái định cư đối với người dân. <Cite refs={["turn580478news0"]} />
Trên thực tế, một nơi ở mới chỉ thực sự đáp ứng yêu cầu tái định cư khi người dân có thể tiếp tục sinh hoạt, làm việc và tiếp cận các dịch vụ thiết yếu. Vì vậy, ngoài diện tích và chất lượng nhà ở, cần quan tâm đến kết nối giao thông, trường học, cơ sở y tế, môi trường sống và cơ hội tạo thu nhập.
Cách tiếp cận này giúp chuyển trọng tâm từ việc hoàn tất công tác di dời sang mục tiêu ổn định đời sống lâu dài, hạn chế những tác động xã hội phát sinh sau khi dự án được triển khai.
Thu hồi đất cần minh bạch, bảo đảm quyền của từng hộ dân
Bên cạnh giá bồi thường và tái định cư, điều kiện thu hồi đất cũng là nội dung cần được quy định chặt chẽ.
Một số ý kiến tại Quốc hội đề nghị làm rõ cơ chế xử lý phần diện tích còn lại sau khi đã đạt tỷ lệ thỏa thuận cao với người sử dụng đất. Theo các ý kiến này, tỷ lệ đồng thuận cao không nên tự động được xem là căn cứ đầy đủ để thu hồi bắt buộc phần đất còn lại; cần đánh giá thêm tính cần thiết, tác động xã hội, năng lực thực hiện dự án và quyền lợi của từng hộ dân. <Cite refs={["turn580478news0"]} />
Đối với các dự án có quy mô lớn, việc công khai ranh giới thu hồi, danh sách người sử dụng đất, phương án bồi thường và cơ chế tiếp nhận, giải quyết kiến nghị sẽ góp phần nâng cao tính minh bạch.
Quy trình rõ ràng cũng giúp các bên hiểu đầy đủ quyền và nghĩa vụ của mình, hạn chế tranh chấp kéo dài và tạo điều kiện để dự án được triển khai trên cơ sở đồng thuận, tuân thủ pháp luật.
Hoàn thiện pháp luật để cân bằng mục tiêu phát triển và an sinh
Đất đai là nguồn lực quan trọng cho phát triển hạ tầng, đô thị và các hoạt động kinh tế. Tuy nhiên, hiệu quả của một dự án không nên chỉ được đánh giá bằng quy mô vốn đầu tư hay tốc độ hoàn thành công trình, mà còn cần xem xét tác động đối với cộng đồng dân cư và khả năng tạo ra giá trị lâu dài.
Trong quá trình sửa đổi Luật Đất đai, việc phối hợp đồng bộ giữa quy định về giá đất, thu hồi đất, bồi thường, hỗ trợ và tái định cư sẽ góp phần giảm những bất cập trong thực tiễn. Cùng với đó, cơ chế giám sát, giải trình và xử lý vi phạm cần đủ rõ để bảo đảm các quy định được thực thi thống nhất.
Đối với doanh nghiệp, môi trường pháp lý minh bạch giúp chủ động hơn trong kế hoạch đầu tư, dự toán chi phí và tiến độ triển khai. Đối với người dân, các quy định bảo vệ quyền lợi rõ ràng giúp tăng khả năng tiếp cận thông tin và bảo đảm quyền lợi hợp pháp trong quá trình thu hồi đất.
Góc nhìn CONIC: Phát triển dự án phải gắn với trách nhiệm cộng đồng
Theo góc nhìn của CONIC, phát triển bất động sản bền vững không chỉ bắt đầu từ quy hoạch và đầu tư xây dựng, mà còn từ cách dự án tác động đến cộng đồng và không gian sống xung quanh.
Công tác bồi thường, hỗ trợ và tái định cư cần được xem là một phần quan trọng của quá trình phát triển dự án, thay vì chỉ là thủ tục phải hoàn tất trước khi thi công. Khi quyền lợi người dân được xem xét đầy đủ, thông tin được công khai và nghĩa vụ của các bên được thực hiện nghiêm túc, quá trình triển khai có cơ sở để giảm xung đột và nâng cao tính ổn định.
CONIC cho rằng cần kết hợp ba yếu tố: định giá minh bạch – tái định cư phù hợp – thực thi có trách nhiệm. Đây là nền tảng để hài hòa lợi ích giữa phát triển kinh tế và an sinh xã hội.
Một dự án tạo ra giá trị bền vững không chỉ đem lại công trình mới hay mở rộng không gian đô thị, mà còn cần góp phần hình thành môi trường sống tốt hơn và bảo đảm quyền lợi chính đáng của những người chịu tác động.