Bản đồ Hạ tầng TP.HCM 2026–2030 (Kỳ 5): TOD – Mô hình đô thị sẽ thay đổi cách người Việt Nam sống trong tương lai

Trong nhiều thập kỷ, các đô thị Việt Nam phát triển chủ yếu theo mô hình mở rộng đường để đáp ứng sự gia tăng của xe cá nhân. Tuy nhiên, tốc độ đô thị hóa nhanh cùng áp lực giao thông ngày càng lớn đang đặt ra yêu cầu phải thay đổi tư duy quy hoạch.

Thay vì xây dựng thành phố xoay quanh ô tô và xe máy, nhiều quốc gia đã lựa chọn TOD (Transit-Oriented Development) – mô hình phát triển đô thị lấy hệ thống giao thông công cộng làm trung tâm.

TP.HCM cũng đang từng bước triển khai mô hình này, xem đây là một trong những giải pháp quan trọng để xây dựng đô thị hiện đại, phát triển bền vững và sử dụng hiệu quả quỹ đất trong nhiều thập kỷ tới.

TOD là gì?

TOD (Transit-Oriented Development) được hiểu là phát triển đô thị theo định hướng giao thông công cộng.

Thay vì phát triển dàn trải, các khu dân cư, trung tâm thương mại, văn phòng, trường học, bệnh viện và không gian công cộng sẽ được quy hoạch tập trung quanh các nhà ga metro hoặc các đầu mối giao thông lớn.

Trong bán kính khoảng 400–800 mét, người dân có thể tiếp cận hầu hết các tiện ích thiết yếu bằng cách đi bộ hoặc sử dụng phương tiện công cộng mà không cần phụ thuộc quá nhiều vào xe cá nhân.

Đây là mô hình đã được áp dụng thành công tại nhiều đô thị lớn như Tokyo, Singapore, Hong Kong, Seoul và Paris.

Vì sao TP.HCM lựa chọn TOD?

Theo dự báo, quy mô dân số TP.HCM sẽ tiếp tục tăng trong những năm tới, kéo theo nhu cầu đi lại và sử dụng hạ tầng ngày càng lớn.

Nếu tiếp tục phát triển theo mô hình cũ, thành phố sẽ phải đối mặt với nhiều thách thức như:

• Ùn tắc giao thông kéo dài.

• Ô nhiễm môi trường.

• Chi phí đầu tư hạ tầng ngày càng cao.

• Quỹ đất đô thị bị sử dụng kém hiệu quả.

Phát triển TOD giúp giải quyết đồng thời nhiều bài toán khi kết hợp giữa giao thông công cộng, quy hoạch đô thị và phát triển kinh tế.

Một khu TOD sẽ có gì?

Khác với một khu dân cư thông thường, TOD được quy hoạch theo nguyên tắc "mọi nhu cầu trong một khoảng cách ngắn".

Một khu TOD thường bao gồm:

• Nhà ga metro hoặc đầu mối giao thông công cộng.

• Căn hộ và khu dân cư.

• Văn phòng làm việc.

• Trung tâm thương mại.

• Trường học và cơ sở giáo dục.

• Bệnh viện và cơ sở y tế.

• Công viên, quảng trường và không gian xanh.

• Hệ thống đường đi bộ, xe đạp và giao thông kết nối.

Mục tiêu là tạo nên những khu vực mà người dân có thể sinh sống, làm việc và tận hưởng các tiện ích hằng ngày mà không phải di chuyển quãng đường dài.

TP.HCM đang triển khai TOD như thế nào?

Sau khi Metro số 1 đi vào vận hành và Metro số 2 được đẩy mạnh triển khai, TP.HCM đang nghiên cứu phát triển các khu TOD quanh hệ thống nhà ga.

Theo định hướng của thành phố, quỹ đất xung quanh các ga metro sẽ được quy hoạch lại để phát triển các công trình có mật độ phù hợp, tăng cường các chức năng thương mại, dịch vụ và không gian công cộng, đồng thời kết nối hiệu quả với xe buýt và các phương tiện giao thông khác.

Đây được xem là bước chuyển quan trọng trong tư duy phát triển đô thị của TP.HCM.

TOD tác động như thế nào đến bất động sản?

Kinh nghiệm từ nhiều thành phố trên thế giới cho thấy, các khu vực phát triển theo mô hình TOD thường có sức hút lớn đối với cư dân và doanh nghiệp nhờ khả năng kết nối thuận tiện.

Đối với thị trường bất động sản, TOD có thể mang lại nhiều lợi ích như:

• Tăng khả năng tiếp cận giao thông công cộng.

• Cải thiện chất lượng môi trường sống.

• Thu hút các hoạt động thương mại và dịch vụ.

• Nâng cao hiệu quả sử dụng đất.

• Tạo điều kiện phát triển các khu đô thị hiện đại.

Tuy nhiên, giá trị của từng dự án vẫn phụ thuộc vào nhiều yếu tố như quy hoạch chi tiết, tiến độ đầu tư hạ tầng, pháp lý và chất lượng phát triển của khu vực.

Không chỉ là giao thông, mà là thay đổi lối sống

Điểm khác biệt lớn nhất của TOD không nằm ở việc xây thêm một tuyến metro, mà ở việc thay đổi cách con người sử dụng không gian đô thị.

Một đô thị TOD hướng đến việc giảm thời gian di chuyển, khuyến khích đi bộ, tăng diện tích không gian xanh và nâng cao chất lượng sống thông qua sự kết nối hài hòa giữa nơi ở, nơi làm việc và các tiện ích công cộng.

Đây là xu hướng phát triển đang được nhiều quốc gia lựa chọn để xây dựng các đô thị thông minh, thân thiện với môi trường và thích ứng với tốc độ đô thị hóa nhanh.

Thông tin nhanh về TOD

Góc nhìn của CONIC

Trong bối cảnh TP.HCM đầu tư mạnh vào hệ thống metro và hạ tầng liên vùng, TOD không chỉ là một mô hình quy hoạch mà còn là định hướng phát triển đô thị trong nhiều thập kỷ tới. Đối với người mua nhà và nhà đầu tư, việc hiểu rõ quy hoạch, tiến độ hạ tầng và sự hình thành các khu TOD sẽ giúp đưa ra quyết định phù hợp với nhu cầu ở thực cũng như chiến lược đầu tư dài hạn.

Đón đọc Kỳ 6: Cao tốc Bến Lức – Long Thành: Mảnh ghép cuối cùng kết nối miền Tây, TP.HCM và sân bay Long Thành.